محمد مهدى ملايرى

327

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

از نظر مادى و چه از لحاظ اخلاقى و اجتماعى بر محور احتياجات چنين زندگى مىچرخد ، و خواه‌ناخواه رنگى هم از عقايد دينى به خود مىگيرد . آنچه در دين زردشت در اين زمينه قابل ملاحظه مىباشد اين است كه در اين دين بين جنبهء روحى يا « متافيزيكى » و جنبهء مادى زندگى به آنگونه كه متناسب با جامعه‌اى تحول يافته باشد تعادل مناسبى بوجود آمده و هريك مكمل يكديگر شده ، يا به عبارت ديگر جنبهء روحى آن در خدمت زندگى قرار گرفته است . گذشته از جزئيات و تفاصيل احكام آنچه از مجموع يا به اصطلاح از روح تعاليم اين دين برمىآيد اين است كه هدف آن راهنمايى و تقويت يك جامعهء متشكل كشاورزى و آبادىخواه است ، و در اين زمينه از آن عقيده‌اى كه از قديم در ذهن مردم جايگير بوده يعنى عقيده به دوگانگى نيروى آفرينش ، به طرز مؤثرى استفاده شده ، چون هرفساد و تباهى كه موجب زيان و ويرانى است كار شيطان است . پس كوشش در محو آنها و اقدام به هركار خوب كه موجب اصلاح و آبادانى گردد عمل خدايى و مستوجب پاداش نيك در هردو جهان است . و بدين‌ترتيب اين عقيده در راه تشويق و تحريك جنبشهاى اصلاحى نفسانى و عمرانى كشاورزى به كار رفته است . چون دو نيروى نيك و بد پيوسته در ستيزند ، وظيفهء انسان است كه در اين نبرد تا سرحد امكان در پشتيبانى از نيروهاى نيك كوشا و پايدار ، و با نيروهاى اهريمنى در همه‌جا و در همهء ميدانها در جنگ و ستيز باشد ، و نخستين ميدان مبارزهء او درون خودش و در پندار گفتار و كردار خود او است . شعار معروف زردشتى « پندار نيك ، گفتار نيك ، كردار نيك » از اينجا سرچشمه مىگيرد . در ميدان زندگى نيز كار به همين منوال است ، هرگونه كار و كوششى كه فايده‌اى فردى يا اجتماعى داشته باشد علاوه‌بر فايدهء مادى آن موجب خشنودى خداوند و ثواب اخروى نيز مىباشد ، و بر همين اساس است كه پرورش حيوانات اهلى و مواظبت كردن از آنها ، و همچنين آباد كردن زمين و كشت و زرع آن گذشته از جنبهء مادى آن داراى يك جنبهء روحانى نيز هست و در بعضى موارد نيز رنگ عبادت به خود مىگيرد .